Zagłada patrolu ''Lamparta'' oddziału kpt. Kazimierza Kamieńskiego ''Huzara''

W okresie styczeń-maj 1952 oddział kpt. Kaziemierza Kamieńskiego ''Huzara'' , ostatniego podlaskiego komendanta 6 Brygady Wileńskiej AK, liczył ponad 20 żołnierzy i dzielił sie wówczas na 4 patrole. Jednym z nich dowodził st. sierż. Adam Ratyniec ''Lampart'' 1 . W jego skład wchodzili :

  • Por. Konstanty Maksymow ,,Ryszard'' 2 ,
  • Kpr. Kazimierz Jakubiak ,,Tygrys'' 3 ,
  • Andrzej Jakubiak ,,Ryś'' 4 ,
  • Wiesław Filczuk ,,Romek '' , ,,Roman'' , ,,Amerykanin'' 5 ,
  • NN ,,Sokół'' ,
  • Henryk Ostapski ,,Poleszuk''
  • Władysław Kapłon ,,Krakowiak''
  • Witold Białowąs ,,Litwin'' 6

W końcu kwietnia 1952 r. patrol "Lamparta" przeszedł spod Ruskowa i Łosic za Bug, gdzie założył bazę w lasach mielnickich koło wioski Sokole (miał tu "bunkry" wybudowane rok wcześniej). Stąd "Lampart" wysłał z powrotem w siedleckie trzyosobowy patrol pod dowództwem "Tygrysa" (+ "Krakowiak" i "Poleszuk") z zadaniem zlikwidowania dwóch konfidentów UB. Niestety, w wyniku donosu, został on zlokalizowany przez grupę operacyjną KBW i UB na koloniach pod Chłopkowem. Ciężko ranny "Tygrys" ostatni nabój przeznaczył dla siebie.

( Pierwszy od lewej: Kazimierz Jakubiak ''Tygrys'' ( 10.05.1952) , siedzi pierwszy od prawej: Adam Ratyniec ''Lampart'' (11.05.1952), Podlasie 1951 r.)

Zatrzymani pod Chłopkowem "Krakowiak" oraz "Poleszuk" poddani na miejscu intensywnemu śledztwu dostarczyli resortowi bezpieczeństwa wielu cennych informacji na temat siatki terenowej oddziału st.sierż. Adama Ratyńca "Lamparta" na lewobrzeżnym Podlasiu. Już następnego dnia wskazali też resortowi bezpieczeństwa miejsce stacjonowania reszty grupy. Spowodowało to uruchomienie 11 maja 1952 r. obławy z udziałem 2 batalionu 8 pułku KBW, pododdziałów 1 batalionu 2 pułku KBW, 1 batalionu III Brygady KBW oraz kompanii 4 i 10 pułku KBW. Las Sokole, w którym obozowali partyzanci został całkowicie okrążony. Początkową fazę walki tak przedstawiał jeden z jej uczestników Witold Białowąs "Litwin":

"(...)Jedenastego maja, gdy spałem w szałasie, zbudził mnie "Lampart", każąc się natychmiast ubierać, mówiąc że w lesie podobno jest wojsko. Natychmiast to miejsce, w którym mieliśmy szałasy, opuściliśmy kierując się bardziej w głąb lasu. Przeszliśmy [...] około pół kilometra, przechodząc jakąś duktę, zbliżyliśmy się do jakiejś ścieżki, nagle "Sokół" odskoczył, ja również, ale nic nie zauważyłem i w tym czasie otrzymałem postrzał w łopatkę, poprzez ramię, "Sokół" padł na miejscu, nie wiem czy ranny, a reszta wszyscy my wróciliśmy z powrotem, biegiem tej ścieżki, niektórzy ostrzeliwując się. Od ramienia po którym kula poszła do łopatki, palce lewej ręki zaczęły mi momentalnie drętwieć. Zrozumieliśmy, że jesteśmy otoczeni. Wojsko następnie nas zaczęło zachodzić z różnych stron i w czasie strzelaniny "Ryś" został zabity otrzymując postrzał w głowę. Wojsko wzywało nas do poddania się. Gdy zaczęliśmy się cofać do lasu, wtedy zostałem ranny w miednicę i rękę. Od razu padłem, "Romek" to widząc zawrócił i zabrał ode mnie pepechę, i wszyscy trzej, to jest "Lampart", ""Ryszard" i "Roman" zostawili mnie, nie robiąc nawet opatrunku dla mnie i straciłem ich z oczu(...).''

W trakcie walki cały patrol został rozbity. Polegli: st.sierż. Adam Ratyniec "Lampart", por. Konstanty Maksymow "Ryszard", Andrzej Jakubiak "Ryś" oraz Wiesław Filczuk"Romek". W ręce UB wpadł ciężko ranny Witold Białowąs "Litwin". Z okrążenia udało się przebić jedynie Kazimierzowi Ilczukowi "Sępowi".

(Pierwszy z lewej st. sierż. Adam Ratyniec "Lampart". Podlasie, listopad 1947 r. )

 

(Opracowano na podstawi: artykułów Kazimierza Krajewskiego i Tomasza Łabuszewskiego ze strony www.ciechanowiec.pl , strony IPN, oraz katalogów IPN osób represjonowanych )

1 St. sierż. Adam Ratyniec "Lampart" urodził się w 1926 r. we wsi Walim (gmina Hołowczyce, powiat Biała Podlaska). Pochodził z wielodzietnej rodziny chłopskiej - miał trzy starsze siostry przyrodnie. W szeregi Armii Krajowej wstąpił w okresie okupacji hitlerowskiej. Według niektórych źródeł działalność konspiracyjną miał rozpocząć w Batalionach Chłopskich (BCH) i dopiero po scaleniu stał się żołnierzem Obwodu AK Biała Podlaska. Początkowo należał do tzw. "siatki terenowej", pod koniec wojny służył w słynnym lotnym oddziale partyzanckim 34 pułku piechoty AK dowodzonym przez por. Stefana Wyrzykowskiego "Zenona". Po rozbrojeniu polskich oddziałów partyzanckich przez wkraczającą Armię Sowiecką, także i tych, które podjęły marsz na odsiecz Powstaniu Warszawskiemu i po rozpoczęciu aresztowań akowców przez NKWD i UB - Adam Ratyniec ukrywał się. Represje, aresztowania i wywózki do obozów w Rosji zmusiły uczestników podziemia niepodległościowego do podjęcia samoobrony zwalczającej UB oraz NKWD i ich agentów. W jednej z takich grup, wywodzących się z dawnego oddziału "Zenona", znalazł się i Adam Ratyniec "Lampart". Służył tam jako szeregowy żołnierz. Podczas akcji 29 VI 1945 r. na posterunek sowiecki w majątku Hruszniew został ciężko ranny. Leczony na konspiracyjnej kwaterze, został aresztowany. Pomimo straży wystawionej przez UB, zdołał jednak uciec ze szpitala dzięki pomocy jednej z pielęgniarek. Po wyleczeniu służył w oddziale WiN "Jacka" - Konstantego Zacharczuka. Uczestniczył w wielu akcjach bojowych z zakresu samoobrony. Po tzw. "amnestii" ogłoszonej w lutym 1947 r. przez komunistów po sfałszowanych wyborach, nie chciał zdać się na łaskę UB. Wstąpił wówczas do oddziałów partyzanckich 6 Brygady Wileńskiej AK dowodzonych przez Władysława Łukasiuka "Młota". W latach 1947 - 1948 służył w 2 szwadronie 6 Brygady Wileńskiej, dowodzonym przez porucznika Waleriana Nowackiego "Bartosza" (spoczywa na cmentarzu w Łosicach}, a okresowo także w grupie Antoniego Borowika "Lecha". Po rozbiciu podstawowych sił 6 Brygady Wileńskiej w lecie 1948 r., znalazł się w składzie oddziału kadrowego dowodzonego przez "Młota", który w tym czasie połączył się z oddziałem "Huzara". Po tragicznej śmierci "Młota", "Huzar" przejął po nim dowództwo. Adam Ratyniec należał wówczas do grupy partyzanckiej podlegającej "Huzarowi", a dowodzonej bezpośrednio przez por. Józefa Małczuka "Brzaska" - ostatniego komendanta niepodległościowej konspiracji w powiecie Sokołów Podlaski. Po śmierci por. "Brzaska" w walce z UB i KBW w dniu 7 kwietnia 1950 r., kpt. "Huzar" powierzył Adamowi Ratyńcowi "Lampartowi" komendę nad grupą partyzancką operującą głównie w powiatach siedleckim i sokołowskim. Grupa ta okresowo pojawiała się także w pow. Bielsk Podlaski (tu między innymi w styczniu 1951 r., będąc pod osobistym dowództwem kpt. "Huzara", zwycięsko odparła atak obławy komunistycznej pod wsią Twarogi Lackie). "Lampart" wraz ze swym patrolem, pomimo olbrzymich obław UB i KBW oraz zmontowaniu przez UB całej "sieci zdrady" - agentów i donosicieli - utrzymał się w polu do wiosny 1952 r. Ostatnią jego bazą był las w rejonie kolonii Sokóle. 11 V 1952 r. przeważające siły komunistyczne w składzie kilku batalionów KBW okrążyły obóz patrolu "Lamparta" w lesie sokólskim. Obława trwała około siedmiu godzin. St.sierż. Adam Ratyniec "Lampart" poległ jako ostatni, podczas kolejnej próby przebicia się z okrążenia. Jego ciało zabrało UB. Nie ma własnego grobu. Powrót

2 Por. Konstanty Maksymow "Ryszard" pochodził ze wsi Szpaki, gm. Górki pow. Siedlce. Do 1939 r. służył jako oficer zawodowy w Wojsku Polskim. W okresie okupacji niemieckiej był żołnierzem AK. Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim. Po upadku powstania znalazł się w niewoli w Niemczech, skąd w końcowym okresie wojny dostał się do armii gen. Andersa - Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Po powrocie do Polski w 1947 r., nie mogąc pogodzić się z rządami komunistów, wstąpił do Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość (WiN). Wiosną 1951 r. podporządkował się kpt. "Huzarowi", który powierzył mu funkcję komendanta "pionu cywilnego" - to jest siatki konspiracyjnej na lewym brzegu Bugu. Odpowiadał za pracę wywiadu, szkolenie ideowe partyzantów, łączność, kwatery i zaopatrzenie. Poległ wraz z "Lampartem" 11 V 1952 r. w walce z KBW i UB w lesie Sokóle. Jego ciało zabrało UB. Nie ma własnego grobu. Powrót

3 Kpr. Kazimierz Jakubiak "Tygrys" ur. 4 XII 1926 r. Pochodził z rodziny chłopskiej zamieszkałej w Ruskowie, gm. Łysów pow. Siedlce. Początkowo służył w konspiracji w siatce terenowej, potem przeszedł do oddziałów leśnych. Okazał się dobrym żołnierzem, uczestniczył w wielu walkach i akcjach. Od 1950 r. służył w patrolu "Lamparta". Otoczony przez UB i KBW pod Chłopkowem, bronił się pomimo rany do ostatniego naboju, który pozostawił dla siebie. Jego ciało zabrało UB. Nie ma własnego grobu. Powrót

4 Andrzej Jakubiak "Ryś" ur. 12 I 1930 r., pochodził z rodziny chłopskiej z Łysowa w powiecie siedleckim. Zbyt młody by być uczestnikiem AK w okresie okupacji niemieckiej, do partyzantki wstąpił jako ochotnik już w okresie rządów komunistycznych. Był dobrym żołnierzem, uczestniczył w wielu akcjach i walkach. Poległ wraz z "Lampartem" 11 V 1952 r. po dwuletniej służbie pod jego rozkazami. Jego ciało zabrało UB. Nie ma własnego grobu. Powrót

5 Wiesław Filczuk "Romek", ,,Roman'' , "Amerykanin" , ur. 1 II 1929 r, pochodził z Mężenina gm. Sarnaki pow. Łosice. Zbyt młody by być uczestnikiem AK w okresie okupacji niemieckiej, do partyzantki wstąpił ochotniczo już w okresie rządów komunistycznych. Poległ wraz z "Lampartem" po dwuletniej służbie pod jego rozkazami. Jego ciało zabrało UB. Nie ma własnego grobu. Powrót

6 Witold Białowąs ,,Litwin'' , ciężko ranny, pojmany po walce 11 maja 1952 r. , ur. 20 IX 1928 roku w Glęciszki , woj. wileńskie. Od lutego 1948 r. w VI Brygadzie Wileńskiej AK a od lipca 1950 r. w oddziale ,,Huzara''. Wyrokiem WSR w Białymstoku skazany w pierwszej instancji na karę śmierci, utratę praw na zawsze i przepadek mienia. 28 XI 1953 r. Rada Państwa w drodze prawa łaski zamieniła wyrok na dożywotnie więzienie. 8 V 1956 roku Sąd Wojewódzki w Białymstoku na mocy ustawy o amnestii złagodził kary cząstkowe utrzymując w mocy karę łączną. 21 II 1970 r. Sąd Wojewódzki w Opolu zwolnił warunkowo z odbycia pozostałej części kary. Witold Białowąs spędził w więzieniu 18 lat , wyszedł na wolność w 1970 roku !!! Powrót

Zobacz :

  • Zagłada patroli ''Rysia'' i ''Ponurego'' - czytaj...

< Powrót do strony głównej >

 

a