Władysław Żwański ,,Błękit''

W dniu 19 marca 1947 r. komendant Okręgu NZW Białystok płk Władysław Żwański ,,Błekit'' wydał rozkaz, skierowany do wszystkich komend powiatowych, zabraniający ujawniania się po ogłoszeniu tzw. ,,amnestii lutowej''. Równocześnie zarządził zmianę kryptonimów i pseudonimów wszystkich aktywnych , jak i ,,spalonych'' członków NZW, począwszy od dnia 23 kwietnia 1947. Zezwalał tylko na dyskretne ujawnienie się tylko ,,spalonych'' i nieproduktywnych członków organizacji, po uprzednim oddaniu posiadanej przez nich broni. Żołnierze PAS mieli być równomiernie rozdysponowani do poszczególnych batalionów, przebrani w ubrania cywilne i ,,zamelinowani''. Konspiracja miała być dokładnie przestrzegana i pogłębiona, a nazwa NZW nie mogła być używana w korespondencji i rozmowach. Sieć łączności miała być przebudowana w myśl wcześniejszych ustaleń z położeniem nacisku na stworzenie ,,punktów zdawczo-odbiorczych''. Planowano również rozszerzyć wywiad polityczno-gospodarczy na terenach miejskich. Ostatnim zaleceniem było, by - z nastaniem wiosny - każda drużyna wybudowała schrony i schowki, przynajmniej po dwa na każdą. Ich lokalizację miano zachować w tajemnicy. Mimo determinacji płk ,,Błękita'', w wyniku ujawnienia przestały istnieć cztery komendy powiatowe: ,,Bałtyk'' - Białystok-Powiat, ,,Banan'' - Komenda Miasta Białystok, ,,Orkan'' - Grajewo i ,,Sokół'' - Sokółka. Struktury organizacyjne o różnym poziomie struktur i liczebności zachowały się w powiatach: Łomża, Wysokie Mazowieckie, Bielsk Podlaski, Ostrów Mazowiecka i Ostrołęka. Jeśli chodzi o Komendę Okręgu, to jedynym jej członkiem, który nie skorzystał z możliwości ujawnienia, był płk ,,Błękit''.

W wyniku działań operacyjnych z użyciem agentury w terenie , UB ustaliło, że komendant Okręgu płk Władysław Żwański ,,Błekit'' przebywał we wsi Tworki, gm. Klukowo, pow. Wysokie Mazowieckie. WUBP w Białymstoku wydzielił grupę operacyjną z obwodu 2 baonu GO ,,C'' w sile 6 ludzi pod dowództwem por. Wicińskiego i trzech referentów UBP. W dniu 30 VI 1948 r. o godz. 21 udała się ona samochodem w okolice wsi Tworki i po pieszym marszu zakwaterowała w Kolonii Nowa Wieś odległej od Tworek o kilometr. Z miejsca zakwaterowania wysłano patrol w sile trzech ludzi, którego celem było nawiązanie kontaktu ze współpracownikami ,,Błekita''. We wsi Tworki patrol, podając się za oddział WiN, dotarł do jednego z funkcyjnych NZW, ,,Mściwego'', który nie zorientował się, że jest to grupa pozorująca UBP-KBW i powiedział, że następnego dnia przyjdzie z ,,Błękitem''. W dniu 1 VII 1948 r. do grupy UBP-KBW dotarł ,,Mściwy'' wraz z dwoma współpracownikami. Na kolonii uzgodniono plan spotkania z ,,Błękitem''. Por. Wiciński i jeden z referentów UBP udali się wraz z przybyłymi do wsi Tworki, gdzie przyszedł ,,Błekit''. Po rozmowie która trwała dwie i pół godziny, por. Wiciński wrócił do miejsca zakwaterowania grupy, zabrał jeszcze jednego referenta UBP Krawczuka i ponownie przybył na punkt spotkania z ,,Błekitem''. Po wejściu do mieszkania ubowcy natychmiast otworzyli ogień, zabijając ,,Błekita'' i jego adiutanta ,,Konara'' oraz jednego z żołnierzy ochrony, ,,Zawiszę''.

 

(Opracowano na podstawie ,,Podziemie antykomunistyczne w łomzyńskiem i grajewskiem 1944-1957, Sławomir. Poleszak)

< Powrót do strony głównej >

 

a