Jan Sadowski

Żołnierz ZWZ i WiN, pseudonim "Blady", "Komar"; jeden z ostatnich "leśnych" na Suwalszczyźnie.

Jan Sadowski urodził się 22 sierpnnia 1922 roku we wsi Andrzejewo, syn Piotra, w powiecie suwalskim, w rodzinie chłopskiej. Ukończył 7 klas szkoły powszechnej.

W 1941 roku wstąpił do Związku Walki Zbrojnej. Później, od września 1945 roku, należał do WiN-u. Pierwszego listopada 1944 wstąpił do MO (zgodnie z wytycznymi organizacji aby starać sie przejmować funkcje w tworzonej milicji) i pracował na posterunku w Szypliszkach. W dniu 15.12.1944 zdezerterował. Był członkiem oddziału Romualda Zabłockiego ps. ,,Alibaba" ,,Błotnik", do którego wstąpił w styczniu 1946, a po jego rozwiązaniu, wiosną 1946, przeszedł do patrolu Kazimierza Bartnika ps. ,,Młotek". Latem lub jesienią 1946 przeniesiony do patrolu stanowiącego obstawę Zastępcy Komendanta Suwalsko - Augustowskiego Obwodu WiN (kryptonim ,,Bronisława" ,,Felicja" ,,Filomena - 61" ) Michała Kaszczyk ps. ,,Siłacz" ,,Stały" ,,Tarzan". Od lutego 1947 w patrolu ,,Wróbla" (Józef Miluć), gdzie pełnił funkcję zastępcy dowódcy. W lutym 1947, z rozkazu komendanta Obwodu Józefa Grabowskiego ps. ,,Cyklon" ,,Mur" ,,Przytulski" i szefa dywersji Kazimierza Ceckowskiego ps. ,,Wąż" ,,Węgorz", wraz z Józefem Łukowskim ps. ,,Szczerbiec", Piotrem Burdynem ps. ,,Kabel" i Bronisławem Nikścin ps. ,,Dąb" został oddelegowany na teren miasta Suwałki w celu stworzenia siatki wywiadowczej. Nie chcąc się ujawniać, ponownie dołączył do patrolu Kazimierza Bartnik ps. ,,Młotek", który także odmówił ujawnienia się. Ujawnił się dopiero na wyraźny rozkaz dowództwa w Suwałkach, 29.04.1947. W dniu 13.10.1948 został skazany przez Sąd Grodzki w Suwałkach na karę 6 miesięcy więzienia na mocy art. 241 K.K.( udział w bójce). Podczas śledztwa był namawiany do podjęcia współpracy z PUBP w Suwałkach, w zamian za uwolnienie go od odpowiedzialności - ofertę odrzucił. W końcu kwietnia 1949 został wezwany do stawienia się w KPMO w Suwałkach, gdzie miał być pociągnięty do odpowiedzialności karnej jako dezerter z MO. Od tego momentu zaczął się ukrywać.

W lipcu 1949 roku Jan Sadowski nawiązał kontakt z ukrywającym się Piotrem Burdynem, pseudonim "Edward", "Kabel", "Poręba", z którym znali się z działalności w WiN-ie. Zapoczątkowało to powstanie oddziału, którego większość stanowili byli żołnierze WiN-u. Sadowski przybrał pseudonim "Blady". Oddział działał głownie na terenie powiatów suwalskiego, augustowskiego, gołdapskiego, a nawet węgorzewskiego. Oddział był umundurowany. Każdy nowy członek oddziału składał przysięgę. Działalność miała charakter polityczny - wymierzano kary aktywistom PZPR, ORMO,ZMP i MO, a także pracownikom administracji państwowej. Kolportowano ulotki dotyczące sytuacji w Polsce i okupacji sowieckiej, niszczono dokumenty milicji i dokumenty dotyczące podatków.

Oddział "Bladego" unikał typowych egzekucji, chociaż w różnych okolicznościach zastrzelono 12 osób - głównie członków Milicji, ORMO, działaczy partyjnych i żołnierzy. Od lipca 1949 roku do lipca 1950 roku oddział przeprowadził 57 akcji.

W czerwcu 1950 roku, ze względu na dużą liczebność, oddział podzielono na trzy grupy. Dowództwo nad całością objął "Blady", przejmując jednocześnie 8-osobową grupę, z którą udał się na teren Ziem Odzyskanych.

Pozostałe na Suwalszczyźnie dwie grupy zostały doszczętnie rozbite na początku lipca 1950 roku pod Płocicznem. Straty były tak duże, że oddział już nigdy nie osiągnął takiego stanu osobowego. "Blady" wrócił z Ziem Odzyskanych i objął dowództwo nad liczącym kilkanaście osób oddziałem.

Był bardzo nieufny wobec podwładnych, węsząc wokół siebie ubeckich agnetów. Po jednej z wielu kłótni z podwładnymi, prawdopodobnie 21 czerwca 1951 roku, Jan Sadowski został zastrzelony dwoma strzałami w tył głowy. Dokonał tego jego podwładny Mieczysław Arasimowicz, pseudonim "Żulik".

Oddział stracił wówczas swój ideowy charakter, zabrakło przywódcy, który trzymał oddział w ryzach, zajmując się organizacją, wykonaniem akcji przeciwko komunistom jak i praca propagandowo-oświatową skierowana do mieszkańców wsi. Po jego śmierci dowództwo nad oddziałem przejął Piotr Burdyn.

,,Blady'' pochowany został niedaleko wsi Surminy. W 1952 roku jego ciało zostało ekshumowane przez służbę bezpieczeństwa i wywiezione w nieznanym kierunku. Miejsce pochówku Jana Sadowskiego nie jest znane.

Jego zabójca żyje do dziś dnia, nigdy za swój czyn nie odpowiadał przed sądem, nie poniósł dotychczas żadnej kary.
Ostatni członkowie oddziału Sadowskiego, dowodzonego po jego śmierci przez Burdyna, przetrwali do jesieni 1954 roku.

 


< Powrót do strony głównej >


 

a